рдХाрдЧрдЬी рдбिрдЧ्рд░ी рдмрдиाрдо рдЬрдоीрдиी рдХाрдмिрд▓िрдпрдд: рднाрд░рддीрдп рд╢िрдХ्рд╖ा рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХी рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ी рдЪुрдиौрддी

  рдХाрдЧрдЬी рдбिрдЧ्рд░ी рдмрдиाрдо рдЬрдоीрдиी рдХाрдмिрд▓िрдпрдд: рднाрд░рддीрдп рд╢िрдХ्рд╖ा рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХे рдЙрд╕ рдЕрд╕ंрддुрд▓рди рдХी рдкрдб़рддाрд▓ рдЬो рд╕рдоाрдЬ рдХो рднीрддрд░ рд╕े рдЦोрдЦрд▓ा рдХрд░ рд░рд╣ा рд╣ै рдХ्рдпा рдХिрд╕ी рд╡्рдпрдХ्рддि рдХी рдпोрдЧ्рдпрддा рдХा рдЕंрддिрдо рдк्рд░рдоाрдг рдЙрд╕рдХी рдбिрдЧ्рд░ी рд╣ै, рдпा рдлिрд░ рд╡рд╣ рдЬ्рдЮाрди, рдХौрд╢рд▓, рдЕрдиुрд╢ाрд╕рди рдФрд░ рд╕рдорд╕्рдпा-рд╕рдоाрдзाрди рдХी рдХ्рд╖рдорддा рдЬो рдЙрд╕рдиे рд╡рд░्рд╖ों рдХी рдоेрд╣рдирдд рд╕े рдЕрд░्рдЬिрдд рдХी рд╣ै? рднाрд░рддीрдп рд╢िрдХ्рд╖ा рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХे рд╕ाрдордиे рдЖрдЬ рдпрд╣ рд╕рд╡ाрд▓ рдкрд╣рд▓े рд╕े рдХрд╣ीं рдЕрдзिрдХ рдЧंрднीрд░ рд╣ोрдХрд░ рдЦрдб़ा рд╣ै। рдПрдХ рдУрд░ рд╣рдоाрд░े рдкाрд╕ рдРрд╕े рд▓ाрдЦों рдпुрд╡ा рд╣ैं рдЬो рд╡рд░्рд╖ों рддрдХ NEET, JEE, UPSC, SSC рдпा рджूрд╕рд░ी рдк्рд░рддिрдпोрдЧी рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдХी рддैрдпाрд░ी рдХрд░рддे рд╣ैं। рд╡े рд▓рдЧाрддाрд░ рдЕрдз्рдпрдпрди рдХрд░рддे рд╣ैं, рдХрдаिрди рд╡िрд╖рдпों рдХो рд╕рдордЭрдиे рдХा рдк्рд░рдпाрд╕ рдХрд░рддे рд╣ैं, рдЕрд╕рдлрд▓рддाрдУं рд╕े рдЧुрдЬрд░рддे рд╣ैं, рдЕрдкрдиी рдХрдоिрдпों рдХो рдкрд╣рдЪाрдирддे рд╣ैं рдФрд░ рдмाрд░-рдмाрд░ рд╕्рд╡рдпं рдХो рдмेрд╣рддрд░ рдмрдиाрдиे рдХी рдХोрд╢िрд╢ рдХрд░рддे рд╣ैं। рджूрд╕рд░ी рдУрд░ рд╣рдоाрд░े рд╕ाрдордиे рдЙрдЪ्рдЪ рд╢िрдХ्рд╖ा рдХी рд╡рд╣ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рднी рд╣ै рдЬрд╣ाँ рдХрдИ рдмाрд░ рдбिрдЧ्рд░ी рд╣ाрд╕िрд▓ рдХрд░рдиा рдФрд░ рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдЬ्рдЮाрди рддрдеा рдХौрд╢рд▓ рд╡िрдХрд╕िрдд рдХрд░рдиा рджो рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рдк्рд░рдХ्рд░िрдпाрдПँ рдмрди рдЪुрдХी рд╣ैं। рдпрд╣ рдХрд╣рдиा рдЧрд▓рдд рд╣ोрдЧा рдХि рд╣рд░ рдбिрдЧ्рд░ीрдзाрд░ी рд╡्рдпрдХ्рддि рдХрдо рдпोрдЧ्рдп рд╣ै рдпा рд╣рд░ рдк्рд░рддिрдпोрдЧी рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдХी рддैрдпाрд░ी рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ा рдпुрд╡ा рдЕрдд्рдпрдзिрдХ рд╕рдХ्рд╖рдо рд╣ै। рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХрддा рдЗрддрдиी рд╕рд░рд▓ рдирд╣ीं рд╣ै। рд▓ेрдХिрди рд╕рдорд╕्рдпा рдЙрд╕ рдоाрдирд╕िрдХрддा рдоें рдЬрд░ूрд░ рд╣ै...

​ЁЯОп​ЁЯзм рдХ्рдпा рдЖрдкрдХा рдмрдЪ्рдЪा рдЪिрдб़рдЪिрдб़ा рд╣ो рд░рд╣ा рд╣ै? рдЬाрдиिрдП рдХॉрдо्рдкिрдЯिрдЯिрд╡ рдПрдЧ्рдЬाрдо्рд╕ рдХे рджौрд░ाрди рдЯीрдиेрдЬрд░्рд╕ рдХा рджिрдоाрдЧ рдХैрд╕े рдХाрдо рдХрд░рддा рд╣ै рдФрд░ рдоाрддा-рдкिрддा рдХो рдХ्рдпा рдХрд░рдиा рдЪाрд╣िрдП! ЁЯза⚡

How to Support Teenagers During Competitive Exams: рди्рдпूрд░ोрд╕ाрдЗंрд╕ рдФрд░ рдоॉрдбрд░्рди рд╕ाрдЗрдХोрд▓ॉрдЬी рдЧाрдЗрдб ЁЯза⚡

​рдЖрдЬ рдХी рддाрд░ीрдЦ рдоें рдХॉрдо्рдкिрдЯिрдЯिрд╡ рдПрдЧ्рдЬाрдо्рд╕ (рдЬैрд╕े JEE, NEET, UPSC) рдХी рддैрдпाрд░ी рд╕िрд░्рдл рд╕िрд▓ेрдмрд╕ рдЦрдд्рдо рдХрд░рдиे рдХा рдЦेрд▓ рдирд╣ीं рд░рд╣ рдЧрдИ рд╣ै। рдпрд╣ рдПрдХ рдоाрдирд╕िрдХ рдпुрдж्рдз рд╣ै। рдЬрдм рдПрдХ 15 рд╕े 19 рд╕ाрд▓ рдХा рдмрдЪ्рдЪा (Teenager) рдЗрд╕ рдк्рд░ेрд╢рд░ рдХुрдХрд░ рдЬैрд╕े рдоाрд╣ौрд▓ рдоें рдЙрддрд░рддा рд╣ै, рддो рдЙрд╕рдХे рджिрдоाрдЧ рдоें рдХрдИ рддрд░рд╣ рдХे рдЬैрд╡िрдХ (Biological) рдФрд░ рдоाрдирд╕िрдХ рдмрджрд▓ाрд╡ рдЪрд▓ рд░рд╣े рд╣ोрддे рд╣ैं।

​рдЕрдХ्рд╕рд░ рдоाрддा-рдкिрддा рдмрдЪ्рдЪों рдХे рдЗрд╕ рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рдХो рд╕рдордЭ рдирд╣ीं рдкाрддे। рдЖрдЗрдП, рджुрдиिрдпा рдХे рдмेрд╣рддрд░ीрди рди्рдпूрд░ोрд╕ाрдЗंрдЯिрд╕्рдЯ्рд╕, рдмिрд╣ेрд╡िрдпрд░рд▓ рд╕ाрдЗрдХोрд▓ॉрдЬिрд╕्рдЯ्рд╕ рдФрд░ рдЖрдзुрдиिрдХ рдХिрддाрдмों рдХे рдирдЬрд░िрдП рд╕े рд╕рдордЭрддे рд╣ैं рдХि рдЗрд╕ рдХрдаिрди рджौрд░ рдоें рдЯीрдиेрдЬрд░्рд╕ рдХो рд╡ाрд╕्рддрд╡ рдоें рдХिрд╕ рддрд░рд╣ рдХे рд╕рдкोрд░्рдЯ рдХी рдЬрд░ूрд░рдд рд╣ोрддी рд╣ै:

​1. рдбोрдкाрдоाрдЗрди рдбिрдЯॉрдХ्рд╕ рдХो рд╕рдордЭें (Dopamine Nation & Atomic Habits) ЁЯУ▒ЁЯЫС

​рдбॉ. рдПрдиा рд▓ेंрдмрдХे рдХी рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рдХिрддाрдм 'рдбोрдкाрдоाрдЗрди рдиेрд╢рди' (Dopamine Nation) рдмрддाрддी рд╣ै рдХि рдЖрдЬ рдХा рдпुрд╡ा рдПрдХ 'Instant Gratification' (рддुрд░ंрдд рдордЬ़ा рдЪाрд╣рдиे рд╡ाрд▓े) рд▓ूрдк рдоें рдлंрд╕ा рд╣ुрдЖ рд╣ै। рд░ीрд▓्рд╕, рд╢ॉрд░्рдЯ्рд╕ рдФрд░ рд╡ीрдбिрдпो рдЧेрдо्рд╕ рдмрдЪ्рдЪों рдХे рджिрдоाрдЧ рдоें рдмрд╣ुрдд рддेрдЬी рд╕े рдбोрдкाрдоाрдЗрди (рдЦुрд╢ी рдХा рд╣ॉрд░्рдоोрди) рд░िрд▓ीрдЬ рдХрд░рддे рд╣ैं। рдЬрдм рдмрдЪ्рдЪा рдкрдв़ाрдИ рдХрд░рдиे рдмैрдарддा рд╣ै, рддो рдЙрд╕े рдкрдв़ाрдИ 'рдмोрд░िंрдЧ' рд▓рдЧрдиे рд▓рдЧрддी рд╣ै рдХ्рдпोंрдХि рд╡рд╣ाँ рдбोрдкाрдоाрдЗрди рдзीрд░े-рдзीрд░े рдоिрд▓рддा рд╣ै।

  • ​рдкेрд░ेंрдЯ्рд╕ рдХा рд░ोрд▓: рдмрдЪ्рдЪे рдХो рдЪिрд▓्рд▓ाрдиे рдпा рдЙрд╕рдХा рдлोрди рдЫीрдирдиे рдХे рдмрдЬाрдп рдЬेрдо्рд╕ рдХ्рд▓िрдпрд░ рдХी рдХिрддाрдм 'рдПрдЯॉрдоिрдХ рд╣ैрдмिрдЯ्рд╕' (Atomic Habits) рдХा рдиिрдпрдо рдЕрдкрдиाрдПं। рдмрдЪ्рдЪे рдХे рд╕्рдЯрдбी рд░ूрдо рдХो 'рдбिрд╕्рдЯ्рд░ैрдХ्рд╢рди-рдл्рд░ी' рдмрдиाрдиे рдоें рдЙрд╕рдХी рдорджрдж рдХрд░ें। рдиिрдпрдо рдмрдиाрдПं рдХि рдкрдв़рддे рд╕рдордп рдлोрди рджूрд╕рд░े рдХрдорд░े рдоें рд░рд╣ेрдЧा। рдпाрдж рд░рдЦें, рдЗрдЪ्рдЫाрд╢рдХ्рддि (Willpower) рд╕े рдЬ्рдпाрджा рддाрдХрддрд╡рд░ 'рдоाрд╣ौрд▓' (Environment) рд╣ोрддा рд╣ै।

​2. рдЯीрдиेрдЬ рдм्рд░ेрди рдХी рдмाрдпोрд▓ॉрдЬी рдХो рдЬाрдиें (The Teenage Brain) ЁЯзмЁЯза

​рди्рдпूрд░ोрд╕ाрдЗंрдЯिрд╕्рдЯ рдбॉ. рдл्рд░ांрд╕िрд╕ рдЬेрди्рд╕ेрди рдЕрдкрдиी рдХिрддाрдм 'рдж рдЯीрдиेрдЬ рдм्рд░ेрди' (The Teenage Brain) рдоें рд▓िрдЦрддी рд╣ैं рдХि рдХिрд╢ोрд░ों рдХे рджिрдоाрдЧ рдХा 'рдк्рд░ीрдл्рд░ंрдЯрд▓ рдХॉрд░्рдЯेрдХ्рд╕' (Prefrontal Cortex - рд╡ो рд╣िрд╕्рд╕ा рдЬो рдк्рд▓ाрдиिंрдЧ, рдлैрд╕рд▓े рд▓ेрдиे рдФрд░ рднाрд╡рдиाрдУं рдХो рдХंрдЯ्рд░ोрд▓ рдХрд░рддा рд╣ै) рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рд╡िрдХрд╕िрдд рдирд╣ीं рд╣ोрддा рд╣ै। рдпрд╣ी рдХाрд░рдг рд╣ै рдХि рдЯीрдиेрдЬрд░्рд╕ рдмрд╣ुрдд рдЬрд▓्рджी рдоूрдб рд╕्рд╡िंрдЧ्рд╕, рдЪिрдб़рдЪिрдб़ेрдкрди рдпा рдЧुрд╕्рд╕े рдХा рд╢िрдХाрд░ рд╣ो рдЬाрддे рд╣ैं।

  • ​рдкेрд░ेंрдЯ्рд╕ рдХा рд░ोрд▓: рдЬрдм рдмрдЪ्рдЪा рдмिрдиा рд╡рдЬрд╣ рдЧुрд╕्рд╕ा рдХрд░े рдпा рдкрдв़ाрдИ рд╕े рднाрдЧे, рддो рдпрд╣ рдордд рд╕ोрдЪिрдП рдХि рд╡рд╣ рдмрджрддрдоीрдЬी рдХрд░ рд░рд╣ा рд╣ै। рдЙрд╕рдХा рджिрдоाрдЧ рдЗрд╕ рд╕рдордп рднाрд░ी рддрдиाрд╡ рдФрд░ рд╣ॉрд░्рдоोрдирд▓ рдмрджрд▓ाрд╡ों рд╕े рдЧुрдЬрд░ рд░рд╣ा рд╣ै। рдРрд╕े рд╕рдордп рдоें рдЖрдкрдХा рд╢ांрдд рд░рд╣рдиा рдФрд░ рдЙрд╕े рд╕्рдкेрд╕ рджेрдиा рд╣ी рдЙрд╕рдХा рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ा рд╕рдкोрд░्рдЯ рд╣ै।

​3. 'рдЖрд░ाрдо' рдХो рд╡ेрд╕्рдЯ рдСрдл рдЯाрдЗрдо рди рд╕рдордЭें (Why We Sleep) ЁЯШ┤ЁЯТд

​рдоैрде्рдпू рд╡ॉрдХрд░ рдХी рд╡िрд╢्рд╡ рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рдХिрддाрдм 'рд╡्рд╣ाрдИ рд╡ी рд╕्рд▓ीрдк' (Why We Sleep) рдмрддाрддी рд╣ै рдХि рдЬрдм рдмрдЪ्рдЪे рд░ाрдд-рд░ाрдд рднрд░ рдЬाрдЧрдХрд░ рдкрдв़рддे рд╣ैं рдФрд░ рдЕрдкрдиी рдиींрдж рд╕े рд╕рдордЭौрддा рдХрд░рддे рд╣ैं, рддो рдЙрдирдХे рджिрдоाрдЧ рдХी 'рд▓рд░्рдиिंрдЧ рдХैрдкेрд╕िрдЯी' (рдпाрдж рд░рдЦрдиे рдХी рдХ्рд╖рдорддा) 40% рддрдХ рдХрдо рд╣ो рдЬाрддी рд╣ै। рдХрдо рд╕ोрдиे рд╕े рдПंрдЧ्рдЬाрдпрдЯी рдФрд░ рдбिрдк्рд░ेрд╢рди рдХा рдЦрддрд░ा рдмрдв़ рдЬाрддा рд╣ै।

  • ​рдкेрд░ेंрдЯ्рд╕ рдХा рд░ोрд▓: рдмрдЪ्рдЪे рдХो 14-14 рдШंрдЯे рд▓рдЧाрддाрд░ рдкрдв़рдиे рдХे рд▓िрдП рдордЬрдмूрд░ рди рдХрд░ें। рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд рдХрд░ें рдХि рд╡рд╣ рдХрдо рд╕े рдХрдо 7 рд╕े 8 рдШंрдЯे рдХी рдЧрд╣рд░ी рдиींрдж рд▓े рд░рд╣ा рд╣ो। рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдХे рджिрдиों рдоें рджिрдоाрдЧ рдХो рд░ीрдЪाрд░्рдЬ рд╣ोрдиे рдХे рд▓िрдП рдиींрдж рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ी рджрд╡ा рд╣ै।

​4. 'рдлेрд▓ рд╣ोрдиे рдХे рдбрд░' рдХो рд╕ाрдоाрди्рдп рдмрдиाрдПं (Mindset: The New Psychology of Success) ЁЯУИЁЯЫб️

​рд╕्рдЯैрдирдлोрд░्рдб рдпूрдиिрд╡рд░्рд╕िрдЯी рдХी рд╕ाрдЗрдХोрд▓ॉрдЬिрд╕्рдЯ рдХैрд░ोрд▓ рдб्рд╡ेрдХ рдЕрдкрдиी рдХिрддाрдм 'рдоाрдЗंрдбрд╕ेрдЯ' (Mindset) рдоें рджो рддрд░рд╣ рдХे рдоाрдЗंрдбрд╕ेрдЯ рдмрддाрддी рд╣ैं— Fixed Mindset рдФрд░ Growth Mindset। рдЬрдм рдмрдЪ्рдЪा рд╕ोрдЪрддा рд╣ै рдХि "рдЕрдЧрд░ рдоेрд░ा рдЯेрд╕्рдЯ рдоें рд╕्рдХोрд░ рдЕрдЪ्рдЫा рдирд╣ीं рдЖрдпा, рддो рдоैं рд▓ाрдЗрдл рдоें рдлेрд▓ рд╣ूँ," рддो рдпрд╣ рдлिрдХ्рд╕्рдб рдоाрдЗंрдбрд╕ेрдЯ рд╣ै।

  • ​рдкेрд░ेंрдЯ्рд╕ рдХा рд░ोрд▓: рдмрдЪ्рдЪे рдоें 'рдЧ्рд░ोрде рдоाрдЗंрдбрд╕ेрдЯ' рд╡िрдХрд╕िрдд рдХрд░ें। рдЙрд╕े рд╕рдордЭाрдПं рдХि рдоॉрдХ рдЯेрд╕्рдЯ рдоें рдХрдо рдиंрдмрд░ рдЖрдиा рдЙрд╕рдХी рдпोрдЧ्рдпрддा рдХा рд╕рд░्рдЯिрдлिрдХेрдЯ рдирд╣ीं рд╣ै, рдмрд▓्рдХि рдпрд╣ рдПрдХ рдлीрдбрдмैрдХ рд╣ै рдХि рдЙрд╕े рдХिрд╕ рдЯॉрдкिрдХ рдкрд░ рдФрд░ рдоेрд╣рдирдд рдХрд░рдиी рд╣ै। рдЧрд▓рддिрдпों рдХो рдЙрдд्рд╕рд╡ рдХी рддрд░рд╣ рд▓ें рдХि "рдЪрд▓ो, рдЕрдЪ्рдЫा рд╣ुрдЖ рдпрд╣ рдЧрд▓рддी рдлाрдЗрдирд▓ рдПрдЧ्рдЬाрдо рд╕े рдкрд╣рд▓े рдкрдХрдб़ी рдЧрдИ!"

​ЁЯОп рдкेрд░ेंрдЯ्рд╕ рдХे рд▓िрдП рдирдИ рдЬрдирд░ेрд╢рди рдХी 'рдЪेрдХрд▓िрд╕्рдЯ' (Quick Summary):

  1. ​рдЗрдоोрд╢рдирд▓ рдЧाрд░्рдмेрдЬ рдбंрдкिंрдЧ рд╕े рдмрдЪें: рдЕрдкрдиे рд░िрд╢्рддेрджाрд░ों рдХे рдмрдЪ्рдЪों рдХे рдЙрджाрд╣рд░рдг рдпा рд╕рдоाрдЬ рдХे рддाрдиों рдХी рдмाрддें рдЕрдкрдиे рдмрдЪ्рдЪे рдХे рд╕ाрдордиे рдХрднी рди рдХрд░ें।
  2. ​рдлिрдЬिрдХрд▓ рдПрдХ्рдЯिрд╡िрдЯी: рд╕ाрдЗрдХोрд▓ॉрдЬी рдХрд╣рддी рд╣ै рдХि рджिрди рдоें 20 рдоिрдирдЯ рдХी рд╡ॉрдХ рдпा рдПрдХ्рд╕рд░рд╕ाрдЗрдЬ рджिрдоाрдЧ рдоें рдПंрдбोрд░्рдлिрди (Endorphins) рд░िрд▓ीрдЬ рдХрд░рддी рд╣ै, рдЬो рд╕्рдЯ्рд░ेрд╕ рдХो рдЦрдд्рдо рдХрд░рддा рд╣ै। рдмрдЪ्рдЪे рдХो рдЗрд╕рдХे рд▓िрдП рдк्рд░ेрд░िрдд рдХрд░ें।
  3. ​рдмिрдиा рд╢рд░्рдд рд╕рдкोрд░्рдЯ (Unconditional Safety): рдмрдЪ्рдЪे рдХो рдпрд╣ рд╕ाрдл рд╢рдм्рджों рдоें рдХрд╣ें— "рддुрдо्рд╣ाрд░ा рд░िрдЬрд▓्рдЯ рдЪाрд╣े рдЬो рд╣ो, рд╣рдо рд╣рд░ рдкрд░िрд╕्рдеिрддि рдоें рддुрдо्рд╣ाрд░े рд╕ाрде рдЦрдб़े рд╣ैं।" рдпрд╣ рдПрдХ рд╡ाрдХ्рдп рдмрдЪ्рдЪे рдХे рдХंрдзों рд╕े 80% рдоाрдирд╕िрдХ рдмोрдЭ рд╣рдЯा рджेрддा рд╣ै।

рдЯिрдк्рдкрдгिрдпाँ

рдЗрд╕ рдм्рд▓ॉрдЧ рд╕े рд▓ोрдХрдк्рд░िрдп рдкोрд╕्рдЯ

ЁЯОп JEE/NEET рдПрд╕्рдкिрд░ेंрдЯ्рд╕ рдФрд░ рдкेрд░ेंрдЯрд▓ рдк्рд░ेрд╢рд░: рдмेрд╣рддрд░ीрди рдХिрддाрдмों рдХे рдирдЬрд░िрдП рд╕े рд╕рдордЭें рдмрдЪ्рдЪों рдХो рд╕рдкोрд░्рдЯ рдХрд░рдиे рдХे 4 рдЧोрд▓्рдбрди рд░ूрд▓्рд╕ ЁЯУЪЁЯТб

ЁЯУЦ рдЫрдд्рд░рдкрддि рд╢िрд╡ाрдЬी рдорд╣ाрд░ाрдЬ рд╕े рд╕ीрдЦिрдП Leadership, Character рдФрд░ Success рдХे рдЕрдоूрд▓्рдп рд╕िрдж्рдзांрдд